Boek - Verdonschot: Nieuwsgierigheid op het werk

Nieuwsgierigheid op het werk. Beter presteren door fouten, vragen, twijfel en verwondering.
Suzanne Verdonschot en Mara Spruyt - 1e druk januari 2015.

Het is een prettig leesbaar en herkenbaar boekje. Ik las het uit op de heenreis naar Frankrijk. Mooie termen, uitspraken en citaten die nader onderzoek verdienen heb ik hieronder weergegeven.

Blz. 5
"We sluiten aan bij filosoof Désanne van Brederode die pleit voor wankelmoed als nieuwe deugd en bij schrijver Bart Moeyaert die de grijstinten van potlood verkiest boven een wereld in zwart-wit."

Blz. 10 t/m 13

Nieuwsgierigheid

1. als persoonlijke drijfveer voor leren en ontdekken
2. als wondermiddel
3. als vorm van aandacht in het hier en nu (Kashdan, 2010)
4. als iets waartoe je verleid kunt worden (Vorst, 2007)

• = een cognitief 'gemis' dat voortkomt uit een ervaren gebrek aan kennis of begrip (Loewenstein).
• = intrinsiek gemotiveerd gedrag dat aangewakkerd kan worden door externe stimuli, waardoor mensen een conflict, incongruentie of verrassing ervaren (Berlyne).
• + heeft een zichzelf versterkende werking "nieuwsgierigheidsvoordeel" (Todd Kashdan).
• + nieuwsgierigheidsstrategieën
  1. er wordt iets voor je achtergehouden
  2. er vindt een verstoring van je wereldbeeld plaats
  3. er is een open einde
  4. je krijgt een vraag (vragen stellen die je vooral als je al nieuwsgierig bent)

Blz. 16: Director Grundsatzfragen = directeur van fundamentele vragen (Vogt, Brown, & Isaacs 2003)

Blz. 18: citaat van Marjolijn Februari (2012) wat inzicht in de valkuil:
"Wie bang is te worden uitgelachen, aangevallen in de pers, ontslagen, beledigd of vervolgd, gaat zich indekken. Wie zich indekt, gaat zijn fout rechtvaardigen. Wie zijn fout rechtvaardigt, gaat hem herhalen en verergeren. En zo koerst een land op een crisis af."

Blz. 20: Je eigen kennis ontneemt je het zicht.
"Hoe meer we weten, hoe minder we ons kunnen voorstellen" (Rabe, 2006).
Hoe meer expertise we verwerven, hoe meer we de 'what-if'-dromen verruilen voor de 'what-is'-waarheden. Volgens Brinkgreve kunnen we ons oefenen in inlevingsvermogen door het lezen van romans.

Blz. 21 "Stondpunt"
Een 'stondpunt' verwijst naar een standpunt dat we verlaten hebben. Nuttig om het daar eens over te hebben.

Blz. 27 "Constructive dissent"
De Amerikaanse buitenlandse dienst geeft jaarlijks een prijs aan medewerkers die acties ondernamen die getuigen van initiatief, integriteit, intellectuele moed en constructive dissent (=opbouwende kritiek).

Blz. 30 en 31: zeer hulpzame tabel over triggers, mechanismen e.d. in relatie tot nieuwsgierigheid.

Blz, 35 en 36: Vier principes van nieuwsgierigheid en bijbehorende vragen

1. door verschillende zintuigen aan het werk te zetten spreken we intuïtieve kennis aan
2. systematisch waarnemen helpt jezelf of anderen op andere gedachte te brengen
3. vragen stellen helpt om kennisontwikkeling en verandering voor elkaar te krijgen
4. door te experimenteren en te ondervinden wat de werking is, verander je de praktijk

Blz. 40: Aandacht geven om iets gezamenlijk betekenis te geven.

Blz. 42: nieuwsgierigheid is 'de positieve vonk' (Kashdan, 2010)
Mooi; "Nieuwsgierige mensen geven gemakkelijk persoonlijke informatie over zichzelf, drukken hun eigen ideeën uit en staan open voor alles wat ter sprake komt. Dit zorgt voor betekenisvolle gesprekken en relaties. Die vormen het begin van een leercultuur."

Blz. 47 De generatieve vraag (Gervase Bushe, 2013 p. 13)

1. is verrassend;
2. raakt mensen op een dieper niveau, niet alleen cognitief;
3. creëert een band of relatie tussen degenen die over de vraag in gesprek zijn;
4. reikt een nieuw perspectief of andere manier van denken aan.

Blz. 50: verwijzing naar de 7 factoren van Gardner om gedachteverandering te bereiken
Blz. 58: verwijzing naar een test van Kasdan: 'nieuwsgierigheid- en onderzoekinventaris', geeft inzicht in de mater waarin je een nieuwsgierige onderzoeker bent. Een test laat je niet liggen!

Blz. 62
Tip: als je luister, schrijf dan de zinnen op die iemand gebruikt. Om te helpen moet je je onthouden van een mening of oordeel. Je kunt iemand helpen om inzicht te krijgen in zijn eigen reacties en vooronderstellingen als je terugkoppelt wat je hoort.

Vervolgactie (Feltman, 1986):

1. Je kunt een oplossing geven voor iemands vraag of probleem. Je blijft dan binnen zijn of haar denkkader.
2. Je kunt alternatieven geven ofwel kaderverruimend denken.
   

Blz. 63 Domme vragen en krachtige vragen

Waarom-vragen kunnen dodelijk zijn. Bijvoorbeeld: waarom heb je je huiswerk niet gemaakt?
Waarom-vragen die NIET het doel hebben om iemand ter verantwoording te roepen zijn wel vaak krachtige vragen.
Een krachtige vraag:

• veroorzaakt nieuwsgierigheid
• stimuleert een reflectief gesprek
• daagt nieuwe gedachten uit
• brengt onderliggende aannames naar boven
• nodigt uit tot creativiteit
• zorg voor energie en een beweging vooruit
• leidt de aandacht en richt het onderzoek
• blijft je bij
• zorgt voor nieuwe vragen

Blz. 67: professionele moed (Iris van Domselaar, 2013) moet je oefenen in de praktijk
Aristoteles beschreef moed als deugd, en dat je leert het juiste te doen door oefening.