Kessels, J. (2012). Leiderschapspraktijken in een
professionele ruimte. Inaugurele rede. Heerlen: Open Universiteit.
Wat spreekt mij het meeste aan in deze benadering?
- leiderschapsrol verwerven (claiming & granting) op basis van vaardigheden, specialisme
- macht is een angel
- geen hiërarchie
- professionele ruimte van de docent
- veilige werkomgeving, veilig werkklimaat
1. Introductie
De beste schoolsystemen worden bepaald door BEKWAME DOCENTEN (Barber&Mourshed 2007 - McKinsey rapport). Hiervoor zijn er 3 principes:
a. de JUISTE MENSEN
b. de bekwaamheid om op een EFFECTIEVE manier les te geven
c. leerlingen hebben toegang tot het het BEST mogelijke onderwijs.
Hoe ontstaat er een gunstig leerklimaat voor docenten?
Kan een ongunstig werkklimaat verweten worden aan bestuurders, schoolleiders en middenmanagers (zijn in het algemeen zeer loyaal)?
-beleidswijzigingen
-onderwijsvernieuwingen
-wensen van de ouders
-verwachtingen van de docenten
Sociaal Cultureel Planbureau:
De arbeidsproductiviteit daalt, de grote bedragen die naar het onderwijs zijn gevloeid hebben niet tot kwaliteitsverbetering geleid en er is een vermoeden van diploma-inflatie.
Professionalisering van docenten is een groot zorgpunt, het leidinggeven in de professionele ruimte van leraren is een speerpunt.
2. Leiderschap: de baas spelen en invloed uitoefenen
Dierenrijk: er zijn voorbeelden te noemen waarbij een sterke leider een grote, imposante MAN is (leeuw, haan, enz). Ook uit de geschiedenis zijn er dergelijke voorbeelden te vinden. Echter: er zijn ook voorbeelden die het tegendeel bewijzen: vlucht spreeuwen, Napoleon, pauzin Johanna, etc.
NU: de leiderschapsrol verwerf je door bijzondere kenmerken:
-kennis van zaken
-strategisch inzicht
-creeëren van een aantrekkelijk perspectief
-beloven van veiligheid, gezondheid en voorspoed
Angel: leiderschapspositie geeft macht ---> volger moet VRIJHEID inleveren.|
3. Het werk verdelen op basis van bekwaamheid
Voorbeelden: school vissen, zwerm spreeuwen.Leiderschap is dan een vorm van zelforganisatie. Degene die vaker de leiding nemen, krijgen ook meer gelegenheid dit te OEFENEN. Degene die het goed doen, krijgen meer volgers.
... mierenkoninging heeft GEEN leidinggevende taken ... de werksters hebben een ingewikkeld systeem van nauwe samenwerking ...
Het leiderschap is gespreid en gebaseerd op bekwaamheid, ervaring en het uitvoeren van werkzaamheden, waarbij andere deelnemers dat TOESTAAN --->HIËARCHIELOOS.
Huidig arbeidscontract is nog gebaseerd op een krachtige leider: veilige omgeving, vast salaris, gehoorzaamheid, gezagsrelatie. Onderzoek "Goed werknemerschap verdient goed werkgeverschap" door stichting Carmelcollege, met als doel aantrekkelijkheid van het leraarsberoep te vergroten.
4. Opleidingskundig leiderschap in de professionele ruimte
-Welke vorm van leiderschap zet aan tot deskundigheidsbevordering?
-Kun je leraren verplichten om duurzaam in hun vakbekwaamheid te investeren?
-Hoe organiseer je het leren van leraren?
-Bestaat er HRD in het onderwijs?
Definitie PROFESSIONELE RUIMTE = de mate waarin leraren zeggenschap hebben over of invloed kunnen uitoefenen op de werkprocessen in het onderwijs (OCW, 2008).
Leraarschap aantrekkelijker maken:
-beter salaris
-vergroten van de professionele ruimte
Actieplan LERAAR 2020 - krachitg beroep (OCW, 2011) stelt een LERARENBERAAD voor waarbij interne zeggenschap m.b.t. het onderwijskundig beleid bij de leraren ligt:
-inhoud van de lessstof
-keuze van de leermiddelen
-TOETSING- en BEOORDELINGSCRITERIA
-de kwaliteitszorg
-eigen deskundigheidsbevordering (lerarenbeurs)
Opbrengstgericht werken: plicht om verantwoording af te leggen over de toegekende professionele ruimte en de daarmee behaalde resultaten.
-meetbare resultaten voor de leerlingprestatie (taal en rekenen)
-UITDAGEND LEERAANBOD voor excellente leerlingen
Register voor leraren met bekwaamheidsdossier, met verplichte periodieke bijscholing (met fondsen en prestatiebox).
Nodig hoge PISA-scores in 2013 en 2015.
