Boek - Willem Verbeke e.a. : Nieuwsgierig leiderschap

Auteur: Willem Verbeke, m.m.v. Thomas van els en Alexander Palmbergen
Pearson Education Benelux bv - 2008
Titel: Nieuwsgierig leiderschap - Een ontdekkingstocht naar de persoon achter de leider.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
Wat neem ik persoonlijk mee uit dit boek:

• Nieuwsgierig leiderschap (NL) is heel interessant voor een innovator.
• Daarbij is contact met 'je zelf' nodig, emuleren werkt niet.
• Nieuwsgierig leiderschap is door te ontwikkelen, zie hieronder
• Je moet als innovator over weinig schroom beschikken
• Je kunt letterlijk verslaafd raken aan de kick (dopamine, endorfine, ..)
• Citaat voor een tegeltje: "Volgens de bekende psychoanalyticus Moustafa Safouan zijn mensen in het leven geworpen om de verlangens van hun naasten te verwezenlijken. Verlangens, waaraan doelen ten grondslag liggen, die vaak complex en conflicterend zijn, en evolueren."

Samenvatting aan de hand van citaten die mij boeien:

Blz. 13: heterogene kennis, kennismakelaar
"Nieuwsgierige leiders hebben het vermogen heterogene kennis - dus kennis uit allerlei verschillende bronnen - met ervaring te combineren."
"Ze bekleden in hun netwerk als het ware de positie van kennismakelaar."

Blz. 14 eigenzinnig, eigen kompas, eigen radar, intuïtie
"... ze zijn in staat heterogene kennis te combineren en deze zonder schroom om te zetten in acties die op buitenstaanders wellicht paradoxaal kunnen overkomen."
"... Rousseau zie al dat hij liever bekend stond als een persoon van paradoxen dan als een persoon van vooroordelen."

Blz. 22 emuleren (= nadoen, maar selectief)
"Wie iemand wil navolgen, begint doorgaans met diens slechte eigenschappen over te nemen." - Japans spreekwoord.
Wanneer ben je een nieuwsgierig leider? --> Als anderen je na willen doen.
Taoïsme: "Je kunt alleen iets aanleren als je er klaar voor bent. En eenmaal daar aangekomen, leer je weer hoe je verder moet."

Blz. 28 definitie en karakteristieken nieuwsgierig leiderschap
Aan welke karakteristieken moet je voldoen om een nieuwsgierig leider te zijn?

1. Originaliteit en relevantie (blz. 29)
2. Mindfulness (blz. 29)
3. Voeding van het onbewuste (blz. 30)
4. Omgaan met jaloezie (blz. 31)
5. Nieuwe combinatie door inleving
6. Daadkracht (blz. 32)
7. Grenzen opzoeken (blz. 33)
8. Twijfel als drijfveer (blz. 33)
9. Verslaafd aan combineren (blz. 34)
10. Hun imiteren is onmogelijk (blz. 34)

Blz. 35: stoerheidsmatrix
"Stoerheid is de verpakking van een lege huls."

Blz. 39 Twee soorten leiderschap

1. coachend leiderschap
2. belonend leiderschap

Blz. 48 Zelf-shaping

1. "De nieuwsgierige manager ... , doet dat vanuit zijn eigen inzicht en verantwoordelijkheid. er is niemand die zegt wat hij moet doen. Het is op basis van zijn eigen reflectie ... ... ze zijn "worldmaking"." --> Hier wordt ook de Bohemian Index genoemd.
2. "De nieuwsgierige manager is niet gebonden aan één theorie. ... Ze identificeren zich niet met iemand anders, ze hebben geen rolmodellen."
3. "Nieuwsgierige managers zijn geen filantropen. ... Daarom praten ze niet voortdurend, maar zwijgen ze, kijken ze rond. ... ze delen geen achterliggende gedachten."

Blz. 49 Zelf-shaping --> zie ook test op blz. 50
"Zelf-shaping is uitermate belangrijk voor de nieuwsgierige leider. Het heeft invloed op de manager zelf én op zijn collega's. Hij moet dus zijn nieuwsgierigheid aanwakkeren om zijn 'zelf' te ontplooien. Dat kan op een aantal manieren."

1. genereren van wijsheden
2. karakter (blz. 50)
3. eigen emoties (blz. 52)
   -Jaloeziën
   -Faalangst
   -Trots .. arrogantie en andere ambivalente emoties

Blz. 54 figuur leiderschapsstijlen

Blz. 55 uitdagingen, creatief werken
"Collega's die met nieuwsgierige leiders samenwerken, ervaren dit als uiterst plezierig: ze ontdekken bij zichzelf nieuwe vaardigheden, ze zijn in staat uitdagingen aan te nemen."
"De capaciteit van een persoon om creatief te werken binnen de collectieve verbeeldingskracht is de essentie van nieuwsgierig leiderschap."

Blz. 56 Egologie
"Egologie is de discipline die managers aanmoedigt om door oefeningen (conversaties) te reflecteren over de eigen managementstijl."

Blz. 58 kompas en radar

"Egologiesessies zijn beschermde sessies waarbij managers hun ego's - lees hun intuïties die ze via het kompas-radarsysteem hebben opgedaan - aan elkaar spiegelen. En daarmee bereiken ze een verdere verdieping van nieuwsgierig leiderschap."
"... kompas en radar zullen noemen. Deze instrumenten stellen hen in staat beslissingen te nemen, bij zichzelf verborgen vaardigheid (hidden capability) te ontdekken en daaruit een positief gevoel te ontwikkelen."
"... vier elementen: kompas, radar, succesvolle intelligentie en schroom. Samen vormen ze wat we intuïtie noemen, of ook wel 'gezond verstand'."

Blz. 60 ander "zelf"
"Dat zorgt ervoor dat zij een ander 'zelf' creëren ... Uiteindelijk ontplooien ze zo een geheel eigen identiteit."
"Het kompas is de eigen identiteit die ten grondslag ligt aan al je handelen. De radar is het doelgericht opzoeken van omgevingen waarin je je nieuwsgierigheid kunt voeden en uitdagen."

Blz. 61: sensationseeking, kick, dopamine

Blz. 62: Robert Sternberg
Strategieën om voor een eigen pad te kiezen en zo te leren een specifiek 'zelf' te definiëren:

1. selecteren
2. shapen
3. adapteren

Blz. 63: zelfontplooiing, jolt ervaren, ruminatie

Blz. 64 schroom
"Wil je sociaal succesvol kunnen selecteren, shapen en adapteren, dan hoor je over weinig schroom te beschikken."

Blz. 65 vorming van nieuwsgierig leiderschap: figuur 8
"Kortom de persoon achter de leider staat centraal."
-serotonine, endorfine, immuunsysteem, commitment
"Zo gauw ze bij een onderneming in dienst treden kunnen ze goed omgaan met het feit dat ze door anderen soms als paradoxaal worden ervaren (zelf zien ze dat niet altijd)."

Blz. 66 bewust <--> onbewust
"Veel mensen ervaren niet bewust de discrepantie tussen wat ze zeggen en wat ze doen. Als ze hun inconsistentheid merken, duwen ze die zelfs een beetje weg."
-Figuur bewust <--> onbewust
"Maar een nieuwsgierig leider maakt mensen wel bewust van gedachten of neigingen die zij hebben verdrongen. Zowel zijn nieuwsgierig gedrag als zijn leiderschapsstijl schudt mensen wakker, zodat ze gaan nadenken en debatteren over zichzelf."

Blz. 69: Paradoxen

Blz. 71: onderzoek Zaltman en Mastafa Safouam
..."Volgens de bekende psychoanalyticus Moustafa Safouan zijn mensen in het leven geworpen om de verlangens van hun naasten te verwezenlijken. Verlangens, waaraan doelen ten grondslag liggen, die vaak complex en conflicterend zijn, en evolueren."

Blz. 81 Stappen naar nieuwsgierig leiderschap

1. Patronen opdoen en een kompas ontwikkelen
2. radars die het kompas aanscherpen
3. Bewustwording van je eigen vaardigheden die het beslissen vergemakkelijken
4. Beslissende momenten en het doorontwikkelen van capabilities
5. Een merk worden
6. Mindfulness, presence en jolts

Blz. 89 unieke inzichten

"Dit voortdurend combineren. waarbij kompas en radar elkaar beïnvloeden, stimuleert de nieuwsgierige leider tot het ontdekken van zijn vaardigheden - hij weet dat hij unieke inzichten bezit die hem het gevoel geven dat hij 'meer kan' en waardoor hij de gevestigde orde ter discussie durft te stellen."

Blz. 90 Ideale zelf
Blz. 108 sociale constructie van het 'zelf'
"Het 'zelf', zo hebben we al herhaaldelijk betoogd, wordt niet in een vacuüm gecreëerd, maar is een sociale constructie, het wordt gevormd met mensen. Als de tank dus leeg is, moet je dáár zijn, bij de mensen, in de dialoog."

Boek: Roland van der Vorst - Nieuwsgierigheid

Roland van der Vorst
Nieuwsgierigheid - Hoe wij elke dag worden verleid
Vijfde druk juli 2011 - Uitgever: NwADAM

Wat neem ik mee uit dit boek over nieuwsgierigheid:

• Het gaat om een authentieke drijfveer die met het 'zelf' te maken heeft
• Nieuwsgierigheid wek je op door open laten, achterhouden en verstoren
• Gebruik cognitieve vragen en what-if vragen om nieuwsgierigheid op te wekken, geen affectieve
• Nieuwsgierigheid kan ook te maken hebben met jaloezie of voyeurisme
• Ik houd van het model "spoorzoeker": ik weet waar naar het naar toe moet, maar de weg bepaal ik zelf
• De emotie nieuwsgierigheid raakt mijn gevoel als ik in Frans het woord "curieus" uitspreek ... ... datgene wat bij mij verbazing opwekt ..

Samenvatting in de vorm van m.i. interessante citaten:

Blz. 11
"Wie nieuwsgierig is, is ergens voor, niet tegen. Maar dat is een bijkomstigheid. Het is de nieuwsgierige niet te doen om het kwetsen van anderen. Hij heeft een authentieke drijfveer om iets te willen weten. "

Blz. 12: semiotiek en semiotisch vierkant wordt aangehaald. Voor uitleg zie: Louis Hébert, 2010.

Blz. 13:
"Ook ben ik erachter gekomen dat de meest moderne manier van nieuwsgierig maken is de dingen open te laten."

"Eeuwenlang is de nieuwsgierigheid van mensen opgeroepen door gewoon iets te vragen. Achterhouden, verstoren, openhouden en vragen. Het zijn allemaal manieren om je nieuwsgierig te maken."

Blz. 55
"In de psychologie wordt nieuwsgierigheid de laatste tijd opgevat als emotie. Het is niet louter een cognitieve aangelegenheid, maar heeft ook bepaalde emotionele kenmerken. Als je nieuwsgierig bent vertoon je tekenen van opwinding. Maar emoties zijn er zoveel. Waarin is nieuwsgierigheid anders dan andere emoties, zoals woede of opluchting?
Nieuwsgierigheid is een emotie die motiveert om op zoek te gaan. Naar kennis of ervaring. Het garandeert ook je betrokkenheid."

Blz. 56
Verschil tussen: nieuwsgierigheid, interesse en aandacht.

Blz. 65
"Psychologisch onderzoek bewijst dat wat de intuïtie al langer weet: dat je nieuwsgierig kunt worden als je een vraag wordt gesteld."
"Een vraag confronteert je met kennistekort. Het kan een vraag zijn die je jezelf stelt of die je gesteld wordt. Ervan uitgaande dat je het antwoord niet weet, kan de vraag de aanleiding zijn om op zoek te gaan naar informatie. Een impuls om dingen te gaan ontdekken. Maar om nieuwsgierig te worden van een vraag, zal het vinden van een antwoord tot de mogelijkheden moeten behoren."

Blz. 66
Affectieve vraag: hieruit volgt geen nieuwsgierigheid.
Cognitieve vraag: hieruit volgt wel nieuwsgierigheid.
Wat-als-vraag: hieruit volgt wel nieuwsgierigheid. (Zie What-if in Verdonschot, 2015).

Blz. 69
3 principes:
1. achterhouden van kennis
2. verstoren van iemands verwachtingen
3. openhouden van de mogelijkheden.

Blz. 73
"Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat schriftelijke teksten je nieuwsgierigheid kunnen opwekken als ze voldoen aan de juiste combinatie van 'levendigheid' en 'samenhang', van 'verrassing' en 'begrijpelijkheid'. Zie ook tabel op deze pagina.
Blz. 88
"Psychologisch onderzoek wijst uit dat mensen nieuwsgierig zijn naar informatie die verboden is." TvB persoonlijke noot: als iemand nieuwsgierig is naar "mijn geheimen" kan het tonen van nieuwsgierigheid ervoor zorgen dat ik niets wil blootgeven. Is er echter sprake openheid en oprechtheid, dan misschien wel. 

Blz. 103
"Informatie die wat weggezakt is, is vaak de moeite waard om weer naar boven te worden gehaald. Uit onderzoek blijkt dat mensen nieuwsgierig worden naar iets wat ze ooit wisten, maar nu (gedeeltelijk) kwijt zijn." TvB: vergeten.
"Soms wordt je extra nieuwsgierig doordat iemand anders iets wel weet of juist iet weet. Het eerste geval noemen we jaloezie. Het tweede voyeurisme."
"Jaloezie: niet weten wat de ander denkt."
Blz. 112
"Voyeurisme: weten dat de ander niet weet."

Blz. 120
Curiosity --> curieus --> verstoring --> 1. twijfel  en 2.  verbazing
Blz. 129 Verbazing
"Wie verbaasd is kan nieuwsgierig worden naar wat hem verbaasd."
--> de shock
--> afzetgedrag
-->freeze out the strangers (blz. 142)

Blz. 148: Openhouden
1. Onvoorspelbaarheid
2. Complexiteit
3. Oneindigheid
4. Zelfstandigheid

Blz. 168 Openheid - structureren van informatie volgens:
1.  tak
2. matrix
3. spaghetti

Blz. 177 - 4 dimensies van nieuwsgierigheid
Horizontale as: indirect versus direct
Verticale as: open versus gesloten

Blz. 195
"Je wordt nieuwsgierig van zaken die je verrassen. Doordat je verwachtingen worden verstoord, zaken vaag en mysterieus worden gehouden of doordat je uit een wezenloze toestand los wordt gerukt door een scherp gestelde vraag. Wie nieuwsgierig wordt gemaakt, wordt even uit balans gebracht."
Nieuwsgierige houding:
1. voorkomen dat het teveel wordt: houvast bieden.
2. voorkomen dat het te weinig doet: nieuwe impulsen

Blz. 196
"Wie zich nieuwsgierig laat maken door "verstoring" is een sensatiezoeker."
"Het wapen is een instrument waarmee afstand bewaard kan worden."
Blz. 197
"Wiens nieuwsgierigheid wordt geprikkeld doordat zaken worden opengehouden, weet vaak niet wat hij zoekt; hij volgt de sporen en haalt daar bevrediging uit. "
"Meer dan het herkennen én vinden van de oplossing, zoals bij het achterhouden, gaat het er in open werken om deel te nemen en je over te geven aan een proces van voortduren dingen ontdekken."

Blz. 200 Spoorzoeker
"De spoorzoeker zal, op zoek naar aanwijzingen, zich laten leider door een veel globalere richtsnoer dan het afgebakende pad ..."
"... heeft een kompas dat hem in een bepaalde. globale richting stuurt, maar hij mag zelf bepalen welk pad hij zoekt om de weg te volgen. Zo is het ook bij andere manieren van openhouden."

Blz. 203 suspensie = uitstellen
"Hoe zorg je ervoor dat je behoefte aan antwoorden zo wordt uitgesteld dat je nieuwsgierig blijft?"
--> door tussentijds informatie te geven.
--> door het mogelijk te maken te participeren

"Als je nieuwsgierig bent gemaakt, maak je bewust dan wel onbewust een inschatting of het de moeite waard is een zoekproces in te gaan."

Blz. 204
"Gericht op ontbrekende informatie ben je dus bereid een proces in te gaan dat langer gaat duren."