Boek - Canon van het leren H19: Flow - Mihaly Csikszentmihalyi (1975)

Dewulf, L. (2012). Flow - [Mihaly Csikszentmihalyil. In M. Ruijters, & R. Simons (Eds.), Canon van het leren: 50 concepten en hun grondleggers (pp. 249-262). Deventer: Kluwer.

Wat maakt voor mij flow de moeite waard?

• als je met hard en ziel met iets bezig bent, je tijd en omgeving vergeet
• als je in flow bent je optimaal kunt leren
• voldoening zit in het proces zelf, niet zozeer in het eindproduct
• het opzoeken van flow is een natuurlijk "medicijn" bij spanning, stress, zorgen, etc.

1998: positieve psychologie als nieuwe wetenschappelijke discipline.
Aanleiding: na WOII was men uitsluitend bezig met onderzoeken van problemen in het menselijk functioneren, vanuit een ziektemodel.
Richting van positieve psychologie: subjectief welbevinden, ontstaan van hoop en vertrouwen, autonomie, zelfregulatie, talent.

Maslow: piekervaring - mensen die hard werken omdat het werk zelf belonend is, niet vanwege klassieke beloningen.

Flow:

• = gedrag dat gedreven wordt door een sterke intrinsieke motivatie. 
• = een toestand waarin mensen zo betrokken zijn bij een activiteit dat ze alles om zich heen vergeten. Die ervaring is zo prettig dat men er vaak nog heel veel voor over heeft om die ervaring nogmaals te beleven (Csiksentmihalyi - 1999). Er is geen onderscheid meer tijssen denken en handelen en tussen het zelf en de omgeving.
• --> kenmerken van het doel zijn belangrijk, maar de ware voldoening komt uit het proces zelf : 'Niet de bestemming, maar de reis is het doel'.
• = zinvolle activiteit die ergens toe bijdraagt
• -->kwaliteit van het werk wordt uitgevoerd volgens interne normen.
• --> taak te uitdagend --> angst    taak te gemakkelijk --> verveling
• vaardigheden en uitdaging zijn beide van een hoog niveau en evenredig aan elkaar
• --> eigenschappen als interesse voor de omgeving, enthousiasme en nieuwsgierigheid zijn belangrijk.
• = vorm van beuwstzijnsvernauwing --> extase
• --> gedachten zijn een hinderpaal en kunnen de flow verbreken
• --> aandacht is gericht op het heden, lijkt een vluchtmechanisme, maar dan positief, want leidt tot groei.
• = sterk gevoel van beheersing, je kunt datgene bewerkstelligen wat je wilt
• = veranderd tijdsbesef
• = egoverlies
• = vergeten van zorgen en problemen
• --> na flow meer zelfwaardering en een grote subjectief welbevinden
• --> evenwicht tussen uitdaging en vaardigheden is niet statisch

Leerprocessen en flow:

• Mensen leren op het ogenblik dat ze een nieuwe uitdaging zien en tegelijk inzien dat ze niet bekwaam zijn om die uitdaging aan te gaan. LEREN uit TEKORTEN. Om te leren hoef je niet in flow te zijn.

Leren in flow (leercondities zijn optimaal)

• optimale concentratie en zeer doelgericht
• werken aan een concreet doel
• activiteit geeft onmiddellijke feedback
• uitdaging is iets groter dan dat nodig is voor de vaardigheid
• activiteit geeft voldoening

Leren uit flow	leren in flow
Leren op basis van gaps	Leren op basis van sterktes
Leren door het besef dat je onbekwaam bent om een uitdaging te realiseren en de wens om te groeien	Leren omdat je wat je doet zo goed mogelijk en beter dan ooit wilt doen
Een mogelijk tekort aan vertrouwen	Vol van vertrouwen
De behoefte om vertrouwen op te bouwen rond nieuw gedrag	Je vertrouwen inzetten als kracht om jezelf te overtreffen
Kost energie	Geeft energie

• 
  

Flow kan leiden tot krachtige leeromgevingen

• het gaat om zelfgestuurd leren
• hoge betrokkenheid en sterke concentratie
• volledige focus op de taak
• grenzen worden verlegd om een stap verder te komen
• ander tijdsbesef
• inspanning wordt niet gevoeld

Flow en talent

• activiteiten die schijnbaar moeiteloos gaan
• succesvol uitvoeren van activiteiten die hoge voldoening geven
• anderen geven aan hoe goed je ebnt
• de tijd uit het oog verloren
• bij stress of druk neiging tot overdrijven (flow opzoeken)

Autthenticiteit:

Professor Koestenbaum: "Als je één bent met de tijd ben je je authentiek zelf".

Toots Tielemans: "Ik voelde die druk om te presteren en ik sprak mezelf toe: komaan Toets, wees gewoon jezelf en doe iets. Speel. Don't copy the black, but be inspired by the black en do your own thing. Want ik wil geen kloon zijn'.